Bejaarde bever met vreemd gedrag

Gisteren fietste ik naar Nunhem, omdat daar vaak bij daglicht een foeragerende bever wordt waargenomen.

En inderdaad, daar zat hij! Dicht bij het fietspad zelfs en ongeveer 50 meter vanaf de sloot waar hij waarschijnlijk een hol heeft. Het kroos uit de sloot zat nog op zijn rug en ik zag een wissel dwars door de akker lopen waar hij telkens heen en weer waggelt.

Ik denk dat het een bejaarde bever betreft die zijn laatste dagen hier slijt. Hij zag er vermagerd uit en ik vermoed zelfs dat hij blind of bijna blind is.

'Is niet bang', las ik in enkele eerdere reacties. Toch heb ik hem niet dicht benaderd, want je weet nooit hoe het dier reageert als hij zich bedreigd voelt. Bevers kunnen heel erg gevaarlijk bijten, dus doe dat niet!

Ik denk dat hij niet alles waarneemt en hij kan ineens reageren als hij wél iets waarneemt en ervan schrikt. Verder is het mijn mening dat je de natuur zijn gang moet laten gaan.

Dit dier vertoont heel vreemd gedrag, maar als het hier bij blijft lijkt mij ingrijpen niet noodzakelijk.

Iets verderop heb ik mijn broodje gegeten en toen ik na een half uur terugfietste was de bever weer vertrokken. 

De laatste bever uit Zalk

Bijna 200 jaar geleden verdween de laatste bever uit Nederland. Nou ja, hij verdween niet vrijwillig, hij werd doodgeslagen. Dat gebeurde in 1825 bij Zalk waar de inwoners hem verdachten van graverij in de dijk tijdens hoogwater.In 1988 werden er in de Biesbosch weer bevers uitgezet in ons land. Dat gebeurde een eerste keer onder matige belangstelling met toenmalig minister van Landbouw, Natuur en Visserij (LNV), Gerrit Braks. De tweede keer mocht Prins Bernhard enkele bevers vrijlaten en toen was de belangstelling van de pers enorm.

Gisteravond mocht ik een beverlezing geven in Sint Michielsgestel. In de zaal zat een gepensioneerde ambtenaar van het toenmalige ministerie van LNV die in 1988 Prins Bernhard vergezelde. Samen met de prins, heel veel andere mensen en de bevers is hij te zien op een oude krantenfoto. Hij staat rechts achter Prins Bernhard. 

Na afloop van de lezing kwam hij naar me toe om me te complimenteren voor de lezing en mijn beverfilm. In ons gesprek deelden we de mening dat de manier waarop mensen tegen bevers aankijken weer begint te lijken op de situatie van 1825. De mensen in Zalk waren destijds blij dat ze de laatste bever hadden gedood; ze hadden een hekel aan het dier vanwege zijn gevaarlijke graverij. Ook nu zijn er mensen die zeggen, “we hadden de bever nooit opnieuw moeten uitzetten!” en ze zouden de bevers het liefst weer allemaal uitroeien.

 Aan de herintroductie van bevers in de Biesbosch ging 20 jaar gesteggel vooraf over de voordelen en mogelijke nadelen. Maar de bever kwam er uiteindelijk en er volgden ook op andere plekken in Nederland herintroducties. In Limburg ging het om bijplaatsingen, omdat her en der in de grensstreek zich al bevers uit Duitsland hadden gevestigd. Ook uit de Belgische Ardennen kwamen ze Limburg binnen. Die grote genetische variatie leverde in Limburg een nog snellere aanwas op dan in de rest van Nederland. Inmiddels zitten bevers in elke provincie. Er zijn plekken waar ze overlast veroorzaken door vraatschade aan bomen en landbouwgewassen, natschade voor agrariërs en waterschappen door dammenbouw en graafschade in dijken en spoortaluds. Vooral dat laatste kan gevaar opleveren, waarbij er zeker moet worden ingegrepen.

Tijdens mijn lezingen vertel ik veel over de levenswijze van de bever, maar ook het verdwijnen, de herintroducties en de hedendaagse problemen krijgen aandacht. Ik vind bevers nog steeds fantastische dieren door hun leefwijze, hun werklust en vasthoudendheid, door hun positieve invloed op de biodiversiteit. Sinds 2009 geef ik er lezingen over en ik beleef daar veel plezier aan, ik volg ze, film ze en schrijf erover.

Sinds 2018 worden er in Limburg bevers gevangen en gedood als ze teveel overlast of gevaar veroorzaken. Eerst worden allerlei oplossingen geprobeerd, die zijn vastgesteld in het Beverprotocol. Als dat geen effect heeft worden ze gedood. We kunnen de bever helaas niet ongebreideld zijn gang laten gaan. Dat kan in Canada misschien, maar niet in Nederland. De aantallen gedode bevers lopen steeds verder op; van 15 in 2018 tot 170 in 2024. Ook andere provincies (Drenthe, Gelderland) zagen zich al genoodzaakt tot het doden van bevers.

Het verschil tussen 1825 en nu is, dat er toen veel minder mensen in Nederland woonden en er veel minder sprake was van kwetsbare infrastructuur die te lijden kan hebben van graverij door bevers (en ook door dassen, beverratten en muskusratten). We hebben in Nederland 200 jaar lang dijken, bruggen, viaducten, wegen en spoorwegen aangelegd zonder rekening te houden met mogelijke graverij. Daar krijgen we nu de rekening voor gepresenteerd, maar dat wil niet zeggen dat er in ons land geen bevers kunnen leven. Er zijn wel degelijk oplossingen voorhanden om gevaarlijke situaties te voorkomen. Dat kost natuurlijk veel geld, maar dat is het volgens mij wel waard. Er is daarvoor een landelijk initiatief in het leven geroepen, het Kenniscentrum Bever, waar tips en mogelijkheden worden gedeeld. Toch vind ik dat betrokken partijen zoals gemeenten, provincies, Rijkswaterstaat, ProRail en waterschappen nog teveel langs elkaar heen werken en elk hun eigen oplossing zoeken.

De laatste bever uit Zalk kreeg een standbeeld in dit dorp aan de IJssel. Op de sokkel staat het jaartal 1825, in alle boekjes hierover wordt echter 1826 genoemd. Maakt ook niets uit. En die bever zelf? Die werd opgezet en kreeg een plek in natuurmuseum Natura Docet in Denekamp. Vorig jaar was ik daar, maar de bever kreeg ik helaas niet te zien. Die was opgeslagen in de kelder, maar vorige week verscheen hij ineens op TV. Nauwelijks nog herkenbaar als bever. Niet alleen vreemd vervormd, maar na twee eeuwen is de vacht helemaal verbleekt.

De bever is niet veranderd in al die jaren dat ik hem volg, hij doet gewoon wat zijn instinct hem ingeeft. Wat wel veranderd is, is de manier waarop we er nu tegenaan kijken. Sommige mensen blijven enthousiast over alles wat bevers doen; anderen zien alleen maar negatieve gevolgen. Ik probeer hun ambassadeur te zijn, maar zoek wel de nuance. Ik hoop in ieder geval niet dat mensen weer het heft in eigen hand nemen en dat de taferelen uit Zalk zich ooit gaan herhalen.

Japanse duizendknoop

Bevers zijn dol op Japanse duizendknoop, maar het gesleep hiermee is niet zo goed voor de bestrijding van deze ongewenste exoot.

Voorkomen is beter dan genezen

Ik ben benieuwd hoelang het duurt voordat de bevers hun tanden zetten in mooie, oude en beeldbepalende bomen in het stadspark van Sittard. Natuurlijk moeten ze eten, maar het kan geen kwaad om sommige bomen te beschermen met gaas.

Bij de meander in de Geleenbeek bij Munstergeleen, vlak bij de Middenweg, zitten sinds september 2023 twee bevers. Vandaag zag ik hun vraatsporen in het stadspark. (zie onderste foto)

In november heb ik de wethouder Beheer openbare ruimte Leon Geilen gewaarschuwd, maar nog niets gehoord.

Ook aan de noordkant van Sittard, in de Schwienswei, leven bevers. Daar zijn inmiddels enkele bomen beschermd met gaas. Voor de bever blijft het in de Schwienswei nog steeds luilekkerland.

Begrijp me goed: ik ben en blijf een grote beverfan, maar ik hoop dat hij niet ten onder gaat aan zijn eigen succes. Hier en daar preventieve maatregelen nemen is wenselijk om draagvlak te behouden. Voorkomen is beter dan genezen.

Bevers in de Ur

 

Begin dit jaar zag ik verse bevervraat naast de Ur. De Ur is een piepklein beekje dat loopt naast het Julianakanaal. Vanaf Stein wordt het beekje onder het kanaal doorgeleid en mondt bij Urmond uit in de Maas.

In augustus zag ik een beverwissel vanuit de Ur, over de weg en door een strook bomen en struiken, naar een maïsveld lopen. De bever had ondertussen een dam gebouwd om het water op te stuwen. Ik plaatste een cameraval in het bosje bij de wissel en ontdekte toen dat er wel 2 bevers zitten.

Vervolgens kon ik er enkele maanden niet kijken, omdat de weg wegens werkzaamheden was afgesloten. Vandaag fietste ik er voor het eerst weer en ik schrok van de grote hoeveelheid sporen. Heel veel vraat in de bosjes en vooral heel veel opengevallen oeverholen. Op sommige plekken was draad gespannen om te voorkomen dat het vee in de holen zakt en de poten breekt.

Eigenlijk is het een onmogelijke plek, want in de Ur zelf vinden ze geen voedsel. Ze moeten dus altijd de weg oversteken. Omdat er in Limburg bijna geen goede territoria meer te vinden zijn voor de bevers wijken ze uit naar dit soort plekken.

Ik vraag me af hoelang ze het hier volhouden; zeker als er in het komende voorjaar ook nog jongen worden geboren.

 

Filmbeelden van mijn nachtcamera's

Negen minuten beelden van mijn cameravallen.

Kijk en geniet.

Veel bevers natuurlijk, maar ook andere dieren.

klik hier

STELEN OVER DE GRENS

De beverfamilie van de Teggerse Plas bij Ohé en Laak in Limburg doet zich tegoed aan maïs uit België. Kwestie van even de Maas overzwemmen, stengels afknagen en er mee naar het water lopen. Er is een heel pad ontstaan en in de maïsakker zit al een kale plek. De koe op de foto ruimt de rotzooi op, die lust ook wel een maïsstengel. Aan de overkant ligt de Teggerse Plas.

Bij veel vraatschade kan de boer een vergoeding aanvragen uit het Faunafonds, maar hoe dat zit als Nederlandse bevers in België schade aanrichten? Dat weet ik niet. Het zal de bevers een zorg zijn; die weten niets van grenzen. Die willen gewoon lekker eten! 

Bij de Teggerse Plas raakt het voedsel behoorlijk op, dus een maïsveld in de buurt vinden ze heel fijn!

Bevers in de Ettenlandse Kolk

 

Vorige week waren we met de camper in de Kop van Overijssel en dat leek me een mooie gelegenheid om de bever bij de Ettenlandse Kolk te bezoeken. Ik was er bij strenge vorst in februari 2021 geweest en vond toen verse knaaghoutjes op het ijs.

De jaren erna was ik er niet weer, dus ik wilde graag weten of de bever er nog was. Ik stapte er in de kano en nog maar net op de plek van bestemming zag ik er eentje in het riet.

Daarna een tweede volwassen bever en dat leek me een aanwijzing dat er waarschijnlijk ook jongen zouden zitten.

Die kwamen om kwart over 9 tevoorschijn.

De bevers zitten hier op de grens tussen de Noordoostpolder en De Wieden. Dus tussen de beide provincies.

Nadat ik contact had met de boswachters van dit gebied werd me duidelijk dat er ook al enkele sporen in De Wieden zijn aangetroffen en er vorig jaar ook al jongen zijn geweest.

Ik ben benieuwd hoe dat zich verder ontwikkelt als de populatie nog verder toeneemt en ze via het Ettenlands kanaal naar De Wieden oprukken en 's winters bomen gaan omknagen die de kreken versperren.

Beveritem voor RTL-Nieuws

Gistermiddag werd ik door RTL-verslaggever Sander Paulus van RTL-Nieuws geïnterviewd over bevers. Dit naar aanleiding van de beslissing van de gemeente Venlo om overlastgevende bevers weg te vangen uit een woonwijk in Tegelen. Ze wilden het verhaal wat breder uiteenzetten dan alleen het gevalletje Tegelen. Ik had voor de opname een plek gekozen bij Linne, waar onlangs weer een beverdam was gesloopt door het waterschap.

Het interview was in no time gepiept, ik heb heel veel verteld, maar uiteindelijk kwamen er maar 2 quotes in het verslag terecht. Gelukkig wél de juiste quotes. Het weghalen van beverdammen kwam in de uitzending helemaal niet ter sprake.

Ik ben me er heel goed van bewust dat bevers overlast kunnen veroorzaken, maar zie ook steeds vaker gejammer van mensen over vraatschade die ze makkelijk hadden kunnen voorkomen. Goed opletten en op tijd de juiste maatregelen nemen. Onlangs zag ik graverij nabij een spoortalud en heb ProRail ingelicht. Na onderzoek bleek ingrijpen niet nodig, maar ik blijf wel opletten. Dat is ook mijn boodschap: probeer schade te voorkomen; er zijn middelen genoeg. Gelukkig kon ik in het RTL-item ook wijzen op de positieve bijdragen van de bever voor de natuur en tegen de verdroging.

Je kunt het item terugzien via deze link. Laatste bijdrage voor het weerbericht.

Podcast van Puur Natuur over BEVERS

In mei wandelde ik met een geluidsman en een verslaggever van Natuurmonumenten rondom de Molensteense Plas in Stevensweert voor het maken van een podcast voor de website en een artikel in het kwartaalblad Puur Natuur. Onderwerp was natuurlijk: de bever. De podcast is al enkele maanden online te beluisteren en wil je het ook horen; klik dan op deze link. 

In het herfstnummer van Puur Natuur is het interview te lezen. Dat nummer verschijnt in september. 

Aanvankelijk wilde men in de winter met mij op pad, maar dat vond ik niet zo'n geschikte periode. Wel om sporen te zoeken, maar niet om ons onderwerp zelf te spotten. 

Toen we in mei langs de oevers liepen zagen we ook nog genoeg sporen en toen we later die avond op de oever zaten verschenen de bevers zelfs dichtbij ons. 

Het wordt een artikel in de serie: De Vorser. Drie pagina's lang met 4 of 5 foto's. 

Eind juli kwam er een fotograaf naar Stevensweert. Het was toen loeiheet. Omdat het een herfstnummer is mocht ik niet te luchtig gekleed zijn, dus dat werd zweten. Ik dacht dat het met een klein uurtje wel gepiept zou zijn maar het nam een hele avond in beslag. 

De fotograaf lag voor me op de grond, met zijn haren bijna in een koeienvlaai, trotseerde brandnetels, muggen en teken, liet me heel veel tegen de zon inkijken en moedigde me aan om vooral veel te lachen. 

Het resultaat heb ik nog niet gezien. Dus ik ben benieuwd naar het uiteindelijke artikel. Maar nu eerst; de podcast!

Bevers passen verschillende technieken toe

Link voor een blog van Dick Slagter over technieken die door bevers worden toegepast. Mooie uitleg, waar ik het volgende nog aan kan toevoegen: Volgens mij maken bevers gebruik van stokken om van binnenuit luchtgaten in de burcht te prikken. 

Bever zoekt het hogerop

Deze bever zoekt het hogerop en met succes. Heeft er minstens een uur zitten schransen. Dat is maar goed ook, want het was een zogend vrouwtje, dus veel behoefte aan voedsel. Dat zag ik niet toen ik ter plekke was, maar pas toen ik thuis de filmbeelden bekeek: gezwollen tepels!

Ze had me geroken, toen ze aan kwam zwemmen. Daarom was ze erg op haar hoede en bleef 12 minuten lang in het water liggen; ik bleef 12 minuten doodstil staan met de filmcamera in de aanslag. Ze liep uiteindelijk de wal op, klauterde de boom in en ging eten. Toen liet ze alle waakzaamheid vallen en ik ben voetje voor voetje dichterbij geslopen.

Uiteindelijk heb ik me op de grond laten zakken en filmde talloze clipjes. Na een uur zat ze er nog. Ik heb me terug kunnen trekken zonder haar te verstoren. Het was een unieke waarneming.

Na 14 jaar 'beveren' toch nog een nieuwe ervaring!

Enquête over de impact van bevers op persoonlijk welzijn

Doe mee met enquête over de impact van bevers op het persoonlijk welzijn:

Julian Barou en Morris Groot studeren aan de Universiteit van Amsterdam 'Future planet studies'. Dit is een studierichting die zich focust op de vraag hoe we in de toekomst met de aarde en samenleving om moeten gaan. In een eerder vak hebben zij behandeld of men de kwaliteit van leven of het welzijn van individuen kan meten en hoe dat dan zou moeten. Nu volgen ze een afsluitend vak dat 'Quality of Life research' heet. Hier is het de bedoeling te meten wat de impact van onder andere een natuurlijke omgeving met bepaalde flora en fauna, toenemende droogte of luchtvervuiling op het welzijn van betrokken mensen is. Zij onderzoeken of de waarde die natuurliefhebbers hechten aan lokale natuurgebieden hoger is als er bevers leven. De deadline voor het afnemen van alle enquêtes is 15 juni. Ze hopen op minimaal 50 deelnemers, dus mensen: klik op onderstaande link en doe mee!

klik hier

Verdwaalde bever naar de Maas gebracht

De verdwaalde bever die in Treebeek bij Brunssum in een slootje zat, is gisteravond gevangen en naar de Maas gebracht.

Gisteren belde de lokale omroep ZO-NWS me over deze bever. Ik besloot er ook zelf een kijkje te nemen en wat ik er aantrof was niet mooi. Al vanaf zonsopkomst zat de bever daar in een ondiep slootje en kon geen kant uit. Gestrest door wandelaars en door hun honden. Gelukkig zag ik alleen maar aangelijnde honden. 

Het was niet alleen zielig voor de bever, maar ook gevaarlijk. Als iemand te dichtbij zou komen kon de bever uit verdediging gaan bijten. Dierenambulance en gemeente waren al wezen kijken, maar hadden besloten niets te doen. Ik belde opnieuw met de gemeente, om mijn visie te geven.

Later op de avond belde het waterschap me; ze gingen de bever vangen en verplaatsen. Ik heb op verzoek van het waterschap meegedacht over een alternatieve locatie en een andere plek geopperd, één waarvan ik weet dat er zich nog geen bever heeft gevestigd. Een klein moerasgebiedje in de buurt van Schinveld. Maar de provincie, die ontheffing moest verlenen, heeft besloten dat het dier naar de Maas moest.

In het voorjaar verlaten 2-jarige bevers hun ouders, op zoek naar een eigen territorium om zich te vestigen. Dít was zo'n jongvolwassen dier.

De Maas zit volgens mij vol, geen bever die er nog een nieuw territorium vindt. We zullen nooit weten of dit een goede beslissing was. In ieder geval ben ik blij dat het dier door het waterschap op deskundige manier is gevangen en vervoerd.

Kijk ook op: deze link

Boek GEWILDE DIEREN met hoofdstuk over de BEVER

Vandaag komt het boek GEWILDE DIEREN uit bij KNNV Uitgeverij.

Spannend, want één van de 22 dieren die beschreven worden is de bever en dat mocht ik schrijven. Ik heb het boek nog niet in handen gehad, maar op de site van de uitgever is een voorproefje te zien met een paar bladzijden van één van die 22 en ja, daarbij kozen ze voor de bever.

Ik krijg dus al een inkijkje in de eerste vier bladzijden van mijn bijdrage en zie tot mijn schrik dat op het laatste moment een overijverige redacteur nog in mijn tekst heeft zitten knoeien zonder mijn medeweten.

Er werd, tussen haakjes geplaatst, een kleine toevoeging gedaan in onderstaande zinssnede:

(Blz 198) In de Biesbosch zou weliswaar geen sprake zijn van dammenbouw (geen stromend water, te weinig diepte) , maar de bever zou zorgen voor open plekken in het wilgenbos, waardoor iepen en essen kansen kregen.

Het is natuurlijk niet netjes om zomaar wijzigingen aan te brengen in andermans tekst. Dat zou op zich nog niet zo erg zijn als de toevoeging juist was, maar er is nu sprake van een misser.

Juist bij te weinig diepte gaan bevers dammen bouwen. Er had moeten staan: genoeg diepte. Jammer, hoor.

Ik hoop maar dat het beperkt blijft tot deze misser en er niet nog meer feitelijke onjuistheden zijn ontstaan door deze overijverige redacteur.

Leuk beveritem bij lokale omroep

Link voor reportage over de bever in Brunssum

Via bovenstaande link kun je kijken naar een reportage van ZO-nws over de komst van een bever naar Brunssum (L). Ik dacht dat de bever de aanleiding was voor dit item, maar toen ik het op tv zag bleek dat ikzelf de hoofdpersoon ben. 

Bevers blijven verbazen

Bevers blijven me verbazen. Ineens zijn er beversporen opgedoken ten zuiden van Brunssum. Dat betekent dat een bever helemaal via het gekanaliseerde deel in de dorpskern van Schinveld en langs de oostkant van Brunssum is getrokken om daar te komen. De dichtstbijzijnde beverlocaties liggen ten noorden van Schinveld in de buurt van Mindergangelt en in de Schinveldse Bossen.

Op het kaartje zijn deze twee locaties met een rode stip weergegeven. De rode lijn is de loop van de Rode Beek. Bij de blauwe kegel zijn de nieuwe vraatsporen. Deze bever is ongetwijfeld langs de noordelijkste locatie getrokken, daar was hij niet welkom want daar zit al een koppel. Hij of zij heeft de Rode Beek stroomopwaarts gevolgd.

In tijden van droogte zal zoiets niet gebeuren. Bij de oostelijke locatie zit al jarenlang een vrijgezel, daar ook waarschijnlijk terechtgekomen in een periode met veel water. Ik zie het nog niet snel gebeuren dat de nieuwe bever bij Brunssum hier een partner krijgt, maar ja: ze blijven verbazen.

Ik had gisteren op Waarneming.nl een melding gezien, dus vandaag meteen er naar toe. Ik ga er van uit dat het hier een nieuwkomer betreft, maar het is niet uitgesloten dat de bever uit de Schinveldse Bossen deze kant is opgetrokken, op zoek naar een partner. Die kans lijkt me echter heel klein, want dan had hij (of zij) helemaal door stedelijk gebied moeten trekken, zonder watergangen. Als er in de Schinveldse Bossen nog verse sporen komen, dan weet ik zeker dat er in Brunssum een nieuweling woont.

Deze bever woont onderaan de mijnsteenberg. De beek is er ondiep. Ik heb iets gezien, wat een dammetje zou kunnen zijn, maar wel een vreemd dammetje gemaakt van planten. Geen burcht gevonden, maar er zijn genoeg oevers waarin een hol kan worden gegraven.

Op 'het muurtje'

Avondenlang zat ik in 2009 op ‘het muurtje’ naast de Maas bij Visserweert. Het was één van de plekken waar ik vanaf de oever goed bevers kon spotten, net als bij de Molensteense Plas bij Stevensweert. Dat jaar begon ik met bevers filmen en dat doe ik nog steeds.

De bewoners van het kleine gehucht Visserweert waren zelf ook verrukt van de nijvere knaagdieren. Ze waren supertrots op ‘hun’ bevers en zaten net als ik avond aan avond te kijken. Het contact met de inwoners was heel leuk en toen ik van al het opgenomen materiaal een beverfilm maakte, gaf ik een kleine voorstelling voor hen in het huis van Hans Schmitz.

In de jaren erna breidde de beverpopulatie zich flink uit, bevers trokken beken en plassen op. Ik ging ze steeds vaker vanuit de kano filmen in plaats vanaf de oever en kwam niet meer in Visserweert.

Vandaag echter zat ik weer ouderwets bij ‘het muurtje’ met Hans Schmitz. Ik ging naar Visserweert met mijn blinde vriendin Elly en haar blindengeleidehond Jillz.

Normaal gesproken wandelen we en dan kan haar hond lekker rennen. Omdat ik op een heupoperatie wacht heeft het wandelen tijdelijk plaatsgemaakt voor lunchen met koffie ergens op een bankje in een gebied waar de hond los kan lopen. Visserweert leek me daarvoor een geschikte plek.

Hans zag ons en herkende me meteen. Hij nodigde ons uit in zijn tuin en zo zaten we gezellig bij het muurtje herinneringen op te halen. Bevers zitten er nog steeds bij Visserweert, maar bijzonder is dat niet meer. Men zit niet meer avond aan avond op ‘het muurtje’.

By the way....het muurtje is geplaatst na de hoogwaterperioden van 1993 en 1995.