Terugblik op bevers in "De Monitor"

Enkele weken na de opnamen was het dan gisteravond zover: de uitzending van De Monitor over Wilde Natuur in Nederland. Het ging over de Oostvaardersplassen, de wolf en de bever.

Bij de Oostvaardersplassen was een gesprek met een medewerker van Staatsbosbeheer, de organisatie die op bevel van het provinciebestuur van Flevoland 1800 edelherten gaat afschieten. Ik hoorde er weinig kritische vragen over en van de kant van Staatsbosbeheer is er blijkbaar instemming met dit beleid. Ook de mevrouw die zich er sterk voor maakte de dieren bij te voeren en er voor ijvert dat de Konikpaarden een betere plek krijgen, leek mij geen voorstander van wilde natuur. Voorstander van wilde natuur bleek wel ecoloog Han Olff, deskundige op het gebied van grote grazers. Niet ingrijpen, maar de natuur met rust laten, vindt hij.

Het Waterschap Limburg benadrukte nog eens hoeveel handen vol geld de bevers kosten.

In Wageningen werd een kijkje genomen in een zakje bevroren wolvendrollen. Ecoloog Hugh Jansman legde uit dat uit onderzoek is gebleken dat gevestigde wolven bijna alleen maar wilde hoefdieren of bevers eten. Zwervende wolven willen nog wel eens boerderijdieren, vooral schapen, pakken.

Dat ging er niet in bij CDA-Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik, die wil helemaal geen wolven; geen gevestigde en geen zwervende. Dat kan Nederland niet aan, vindt zij. Ze wil daarom de beschermde status van wolven in Europees verband opheffen, zodat ze kunnen worden gedood.

Mijn gevoel zegt me dat Annie niet opkomt voor het lot van de schapen, anders had ze jaren geleden al wel geroepen dat er zo ontzettend veel schapen sneuvelen door loslopende honden. Annie denkt vooral aan haar electoraat onder boeren, met en zonder loslopende honden.

Ik ben het deels met Annie eens. Zij zegt dat wilde natuur in Nederland niet kan. Ik denk dat het soms wel, maar meestal niet kan. We zijn een te dichtbevolkt landje met allemaal deelbelangen. De ene schreeuwer overtreft soms de andere, iedereen overdrijft een beetje zijn eigenbelang en de nuance, het luisteren naar elkaar, het overleg is vaak zoek. Ik hoef geen achterban te bedienen, ik baseer mijn mening op wat ik in 12 jaar rondlopen in het veld ben tegengekomen.

Natuur achter hekken vind ik niet wild; ik ben tegen plezierjacht, maar voor beheersjacht; ik ben vóór het beverprotocol en vind dat ingrijpen soms nodig is. Dat deel van mijn menig is niet in de uitzending gekomen, dat voelde ik al wel aankomen. De vraag werd me niet eens gesteld. Men wilde alleen een pro-bevergeluid horen. Maar ik denk er genuanceerder over dan nu duidelijk werd. Ik ben niet in alle gevallen tegen ingrijpen, hoewel ik het wel jámmer vind (dat laatste kwam er wel in).

Ik had juist gehoopt dat men nu in het Bronnenbos bij Obbicht (waar de opnamen werden gemaakt) de 2 bevers die er nu weer zitten gaat steriliseren. Dan is mogelijk voor de komende 10 a 15 jaar de impact wat minder groot dan wanneer er weer een hele familie bevers komt die dan weer moet worden afgemaakt. Telkens hetzelfde liedje, willen we dat? Met het project Bevermaatjes kunnen ze blijven leven als telkens door vrijwilligers de dammen worden verlaagd. (ik heb me daar voor opgegeven). Toch denk ik dat het voor het gebied veel beter is als er niet weer een hele familie bevers komt. Dat is voor het Waterschap niet zo’n issue, die maken zich alleen druk om het waterpeil. Maar nog 10 tot 20 jaar bevers in het Bronnenbos, dan staat er geen boom meer rechtop. Misschien goed voor de zeldzame insecten, amfibieën en planten die er nu leven; misschien ook juist niet. Dat weet ik niet, daar heb je deskundigen voor. Ik hoop dat Natuurmonumenten, deels eigenaar van het gebied, daarover wil nadenken, want die zeldzame soorten waren nu juist de reden dat de bever er moest verdwijnen.

En dan de wolf! Ik zie hem graag komen, want ik verwacht dat dat heel goed is voor de dynamiek van de natuur in ons land. Te lang al is deze predator uit onze omgeving weg. Hij zal invloed hebben op de stand van zwijnen, edelherten en reeën en op hun gedrag, maar het zal weinig invloed hebben op de beverpopulatie, verwacht ik. Er zijn maar een paar gebieden in ons land waar bever en wolf zich allebei thuis voelen. Wolven lusten bijzonder graag een bever, maar dan moeten ze wel bij elkaar in de buurt zitten. Op de Veluwe zit echt geen bever. Ik verwacht niet dat de wolven ’s nachts even richting IJssel lopen om een bever bij zijn wissel op te wachten, als er genoeg prooien in de vorm van hoefdieren in de buurt wonen. Wolf en bever in hetzelfde gebied zal misschien ooit gebeuren op De Meinweg, maar ook dat zal niet veel zoden aan de dijk zetten.

 

Ik vond de uitzending voor een groot deel een bijeengeraapt hoopje meningen, soms uit de context gehaald, niet goed toegelicht en met weinig samenhang in het verhaal. Jammer ook, dat mensen niet op elkaar reageerden. Veel van wat ik heb gezegd kwam niet aan de orde, maar dat had ik ook niet verwacht. De bijdrage van de bever aan natuurontwikkeling en waterbeheer werd niet genoemd, ik had het wel verteld, net als het project Bevermaatjes, de mogelijkheid van sterilisatie (zat wel in een Facebookfilmpje). Ik vraag me af of dit programma een goede bijdrage levert aan de meningsvorming. Het is meer een amusementsprogramma dan iets wetenschappelijks. Het moet zo te zien vooral luchtig zijn en daar slagen ze met Teun van der Keuken als rappe en humoristische interviewer heel goed in. Alles voor de kijkcijfers, want het is wel heel leuk om naar te kijken.

Niet alle feiten waren juist. Een feit dat niet klopte was over het uitzetten van bevers in Limburg. Die zouden volgens De Monitor 15 jaar geleden bijna zijn uitgestorven in Limburg. Klopt niet, bijna 200 jaar geleden was de bever uitgestorven in Nederland. In 1988 werd begonnen met herintroductie in De Biesbosch. In Duitsland waren ze al eerder geherintroduceerd en in de Belgische Ardennen werden er 100 illegaal uitgezet. Er zaten 15 jaar geleden in Limburg op diverse plekken alleenstaande bevers die vanuit België en Duitsland de provincie waren binnen gekomen. Daar zijn toen 33 bevers bijgeplaatst, zodat voortplanting kon plaatsvinden......dat is goed gelukt!

Wat ook niet klopte was het commentaar bij een nachtopname van mijn cameraval waarop een bever zijn burcht dichtsmeert met modder en bladeren. Hierbij werd gemeld dat hij een dam aan het bouwen was.

Maar al met al, het was leuk om er aan mee te werken. Ik heb er veel plezier aan beleefd en ben weer een ervaring rijker.

Bekijk hier de uitzending

Wilde Natuur in Nederland, morgen op tv

Is Wilde Natuur nog mogelijk in Nederland? Kijk morgen 10 februari, 22.40 uur naar De Monitor van KRO/NCRV op Nederland 2. 

Over de Oostvaardersplassen, over wolven en over bevers. 

Met CDA-Europarlementariër Annie Schreijer, Waterschap Limburg, ecoloog Hugh Jansman en mij.

Via deze link alvast een klein voorproefje.  

Hoe wolven bevers vangen

Ik las een interessante Amerikaanse studie over de manier waarop wolven bevers vangen en doden. Ze jagen ze niet op, maar maken gebruik van de sporen die bevers achterlaten (geurmerken, wissels, e.d.) en wachten ze gewoon op. 

Op de foto zie je één van de onderzoekers met een rest van een beverkaak. 
(Foto: Tom Gable) 

In sommige gebieden en perioden bestaat het menu van de wolf voor 42 procent uit bever. Het onderzoek is nog niet afgerond en gaat verder.

Dit zal in Nederland niet snel gebeuren, want de weinige gebieden die in ons land geschikt zijn voor wolvenroedels (Veluwe) zijn niet de plekken waar bevers gedijen. Maar toch....stel dat er wolven in Nationaal Park De Meinweg zouden komen, dan is de bever binnen bereik als prooi. Aan de zuidkant van de Meinweg leven bevers bij de beken. 

Bevers zijn op land veel meer op hun hoede dan bij en in het water. Dat instinctieve gedrag heeft natuurlijk alles te maken met mogelijke predatie door de wolf. Misschien ook beer en lynx; ik zie de lynx er ook wel voor aan om deze "hinderlaagmethode" toe te passen. Bevers letten meer op gevaar vanaf de oever, dan vanaf het water. Dat is prettig voor mij, want ik film de bevers meestal vanuit de kano en weet daardoor allang dat dit gedrag in hun genen zit.  

Op mijn wildcamera's had ik enkele malen een opname van een nieuwsgierige vos die dicht bij een bever kwam die op de oever zat te eten. De bever had totaal geen interesse in de vos en voelde zich absoluut niet bedreigd. Geen prooi voor de vos; een pasgeboren bever is dat wel, maar die zit veilig in de burcht.  

Op Youtube staat een heel bijzondere film van een wolf die een bever pakt. De bever geeft zich niet zomaar gewonnen en met zijn scherpe tanden kan hij de wolf flink verwonden. Blijft dus risicovol voor de wolf.


Filmpje van een wolf die een bever aanvalt via deze link
Filmpje van bever en vos via deze link
Lees het onderzoek via  deze link

Ook de Geleenbeek door bevers gekoloniseerd

Het heeft even op zich laten wachten, maar nu hebben bevers ook de Limburgse Geleenbeek bereikt. 

Ik zit er al een paar jaar naar uit te kijken en als ik een fietstocht richting Schinnen maakte inspecteerde ik altijd de oevers. 

Nooit zag ik beversporen. Vlak boven Sittard bij Millen wonen al jaren bevers die diverse keren jongen kregen. Die moeten ergens naar toe. 

Eén of meerdere bevers namen al de Rode Beek stroomopwaarts naar Schinveld. (Op 6 december schreef ik daar een blog over). 

Onlangs kreeg ik een tip dat er ten zuiden van Schinnen beversporen te zien waren. Bij zo’n melding wordt ik subiet heel nieuwsgierig; dat moet ik meteen onderzoeken. 

Het was niet makkelijk te bereiken, maar uiteindelijk vond ik vraat aan takken en bomen en zelfs een burchtje. 

Mijn cameraval maakte in de week daarna een prachtige opname van een bever die modder op zijn burcht brengt. 

Nog verder stroomopwaarts in de buurt van Hoensbroek vond ik meer sporen. Verse (maar ook al oudere) vraat aan takken en enkele oeverholen. Ik denk dat deze oeverholen door een andere (alleenstaande) bever zijn gemaakt en niet van de eerdergenoemde bever zijn. Mogelijk zijn er nu 2 bevers van hetzelfde geslacht, die beiden wachten op een partner.

Dat het zo lang heeft geduurd dat de bevers de Geleenbeek opgingen heeft denk ik te maken met de flinke barrière die ze moeten overbruggen. Nou ja, overbruggen? Zeg maar: onderbruggen. 

Ze moesten de hele binnenstad van Sittard door waar nog overkluisde delen in zitten. Vanaf Millen tot bij zwembad De Hatenboer waren al sporen, daarna werd het lastiger. 

Ze hebben de sprong gewaagd en hiermee is weer een stukje Limburg gekoloniseerd. 

Er zullen nog wel een paar plekjes overblijven in sloten, plasjes en kleine beken waar bevers kunnen gaan zitten. De meest logische plekken zijn nu voor mijn gevoel wel bezet, maar je weet het nooit met die bevers.  

Weer nieuwe bevers in Bronbos Obbicht

In het Bronbos bij kasteel Obbicht waar begin 2018 acht bevers werden gevangen en gedood ontsprong er één de dans. Inmiddels heeft deze bever gezelschap van een partner en de twee hebben een nieuwe burcht gebouwd op een andere plek. Mijn cameraval filmde bij de burcht een bever die er een tak bovenop legde. 

Dammenbouw vindt ook al weer plaats en 

 Waterschap Limburg is opnieuw begonnen deze te verwijderen. 

Mooie gelegenheid om nu hier het 'bevermaatjes-project" om de overlast te beperken te introduceren, vind ik. Daarbij worden particulieren met een natuurhart als vrijwilliger ingezet om de dammen te verlagen. Ze worden opgeleid door het waterschap. 

In het betreffende gebied zijn bijzondere, zeldzame planten aanwezig die door de verhoogde waterstand zouden kunnen verdwijnen. Dat was voor het waterschap begin dit jaar mede reden om de bevers te vangen en te doden. 

Ik heb in het verleden zelf aangegeven dat ik achter het Beverprotocol van de Provincie Limburg sta. Daarin staat dat in uiterste gevallen bevers mogen worden gedood, na het proberen van alle mogelijke alternatieve oplossingen. Eén oplossing is hier destijds niet geprobeerd, dat is het 'bevermaatjesproject' en ik hoop dat dat nu wel gaat lukken. 

Lees alles over het doden van bevers in mijn 5 blogs van april dit jaar. 

Nieuwe bevervestiging bij Schinveld

Rondom de visvijver ten oosten van Schinveld, vlak bij de Rode Beek, zijn veel beversporen te vinden. Vandaag zag ik hele verse, maar ook oudere sporen. 











Vermoedelijk zit het dier er al zeker een half jaar. Bij het bezoekerscentrum zijn een paar ingestorte holen te zien, waar waarschuwingslinten zijn aangebracht. 








Waar de bever nu verblijft is niet duidelijk, misschien in een hol daar vlakbij. Ik vond geen burcht.

Zeker is dat hij er nog wel in de buurt woont, want de knaagsporen zijn kakelvers. Ook langs de sloot (of beek) aan de oostkant van de vijvers zijn veel knaagsporen aan dikke bomen.



Het is de vraag of het hier om dezelfde bever gaat die twee jaar geleden opdook bij de voormalige kleigroeve van Mols, aan de zuidoostkant van Schinveld, middenin de Schinveldse Bossen. Tot dit voorjaar heb ik daar verse sporen aangetroffen. Ik ben er niet zeker van of hij daar nog verblijft. Misschien is hij deze zomer vertrokken vanwege de lage waterstand. 



In november zag ik er de ingang van een oeverhol, zichtbaar geworden door de lage waterstand. 







Als de bever hier inderdaad vertrokken is, is hij vermoedelijk via de Russcherbeek teruggegaan naar de Rode Beek en daarna richting visvijver bij Schinveld. 

De Russcherbeek stond deze zomer ook helemaal droog. 


De verse sporen bij de visvijver kunnen overigens ook van een andere bever zijn en mogelijk zelfs twee, want het is nogal veel wat ik aantrof.


Het is niet de eerste keer dat een bever zijn toevlucht neemt tot een visvijver. Op diverse plaatsen in Limburg maakte hij dat tot zijn domein, bijvoorbeeld bij Wijlre, Paarlo, Meerlo en Ospel. 

Opnieuw beverburcht in gevaar

In het Maasplassengebied zijn veel ontwikkelingen gaande. Ik vind ze niet allemaal even 
positief. Zo verdwenen er al eens complete beverburchten op verschillende plekken. 



De ene projectontwikkelaar kreeg een dwangsom opgelegd van 150.000 euro (waar hij onderuit wist te komen door het plaatsen van een bordje), een andere hoefde slechts 3.000 euro te betalen. Een lachertje voor een projectontwikkelaar met een flinke geldbuidel. 

Opnieuw loopt de eerstgenoemde beverburcht gevaar als ik de tekst uit het L1-item mag geloven. Er komt steeds meer zogeheten 'avontuurlijke' watersport. Het avontuurlijke zit hem vooral in elektrisch aangedreven sensatie. 





De Noorderplas bij Roermond verandert van een natuurgebied in een watersportmekka. Daar hoef ik straks niet meer te kanoën en de bever zal waarschijnlijk vanzelf verdwijnen. Dat heeft die projectontwikkelaar goed bekeken. Als de bever wordt weggepest hangt hem geen boete boven het hoofd.

Nieuwsbericht over ontwikkeling Maasplassen